ისტორიულ-შემეცნებითი ჟურნალის, “ისტორიანის“ სექტემბრის ნომრის მთავარი თემები - ბიბლუსი
ისტორიულ-შემეცნებითი ჟურნალის, “ისტორიანის“ სექტემბრის ნომრის მთავარი თემები

გა­მო­ვი­და ის­ტო­რი­ულ-შე­მეც­ნე­ბი­თი ჟურ­ნა­ლის, “ის­ტო­რი­ა­ნის“ სექ­ტემ­ბრის ნო­მე­რი #9(93), რო­მელ­შიც წა­ი­კი­თხავთ:

მთავ­რის აკ­ლდა­მის სა­ი­დუმ­ლო­ბა - წა­ლენ­ჯი­ხის ტა­ძარ­ში ლე­ვან და­დი­ა­ნის უკა­ნას­კნე­ლი ნავ­სა­ყუ­დე­ლია შე­მორ­ჩე­ნი­ლი

სა­ქარ­თვე­ლოს ძნელ­ბე­დო­ბამ, ის­ტო­რი­ულ­მა ქარ­ტე­ხი­ლებ­მა და მტრის მრა­ვალ­რი­ცხო­ვან­მა შე­მო­სე­ვებ­მა ჩვე­ნი წი­ნაპ­რე­ბის არა­ერ­თი გან­სას­ვე­ნე­ბე­ლი წარ­ხო­ცა და სა­მუ­და­მოდ და­კარ­გა. ამ მხრივ გა­მო­ნაკ­ლი­სია წა­ლენ­ჯი­ხის ტაძ­რის და­სავ­ლეთ გა­ლე­რე­ა­ში, ეკ­ლე­სი­ის მთა­ვა­რი კა­რიბ­ჭის სამ­ხრე­თით მდე­ბა­რე ეკვდე­რი. მისი შეს­წავ­ლა ნა­თელ წარ­მოდ­გე­ნას გვიქ­მნის, რო­გორ ზრუ­ნავ­დნენ ქარ­თვე­ლი მეფე-მთავ­რე­ბი სა­კუ­თარ უკა­ნას­კნელ ნავ­სა­ყუ­დელ­სა და სა­კუ­თა­რი ხსოვ­ნის უკ­ვდავ­ყო­ფა­ზე.

ლე­ვან და­დი­ა­ნი სა­მეგ­რე­ლოს ის­ტო­რი­ა­ში ყვე­ლა­ზე ძლი­ე­რი მთა­ვა­რი იყო. აკ­ლდა­მაც ისე­თი მო­ი­წყო, რო­მელ­საც მას­შტა­ბი­თა და სიმ­დიდ­რით სა­ქარ­თვე­ლო­ში ანა­ლო­გი არ ეძებ­ნე­ბა. სა­მეგ­რე­ლოს მთა­ვარ­მა იმ­ქვეყ­ნი­ურ ცხოვ­რე­ბა­ზე ზრუნ­ვა, ჩანს, სი­ცო­ცხლე­ში­ვე და­ი­წყო და დიდი სა­მუ­შა­ოც გას­წია. ამ სამ­ზა­დი­სის შე­სა­ხებ მო­თხრო­ბი­ლია ეკვდერ­ში შე­მორ­ჩე­ნილ არა­ერთ წარ­წე­რა­ზე. გან­სას­ვე­ნებ­ლის მო­წყო­ბის ის­ტო­რია ყვე­ლა­ზე ვრცლად 16-სტრი­ქო­ნი­ან ეპი­ტა­ფი­ა­შია გად­მო­ცე­მუ­ლი. მო­ნა­თხრო­ბი­დან ირ­კვე­ვა, რომ ეკვდერ­ში მა­ნამ­დე დიდი მთავ­რის წი­ნაპ­რე­ბი ყო­ფი­ლან დაკ­რძა­ლუ­ლი, რო­გორც თა­ვად აღ­ნიშ­ნავს, თით­ქმის ყვე­ლა ხელ­მწი­ფე, თუმ­ცა გან­სას­ვე­ნე­ბე­ლი ცუ­დად, შე­იძ­ლე­ბა ით­ქვას, შე­უ­სა­ბა­მოდ ყო­ფი­ლა მო­წყო­ბი­ლი...

და­დი­ა­ნი სა­გან­გე­ბოდ აღ­ნიშ­ნავს, რომ მას აკ­ლდა­მა­ში “ძვა­ლი­სა ჩა­საყ­რე­ლი” კი არ გა­უ­კე­თე­ბია, არა­მედ გან­სას­ვე­ნე­ბე­ლი. ამის­თვის კონ­სტან­ტი­ნო­პო­ლი­დან ორი მარ­მა­რი­ლოს ქვა ჩა­მო­უ­ტა­ნია.

 

ჯონ სტე­ინ­ბე­კი­სა და რო­ბერტ კა­პას თვა­ლით და­ნა­ხუ­ლი სა­ქარ­თვე­ლო

ქარ­თულ-ამე­რი­კუ­ლი ურ­თი­ერ­თო­ბე­ბის ის­ტო­რი­ა­ში გა­მორ­ჩე­უ­ლი ად­გი­ლი უჭი­რავს ცნო­ბი­ლი ამე­რი­კე­ლი მწერ­ლის, ჯონ სტე­ინ­ბე­კის მოგ­ზა­უ­რო­ბას სა­ქარ­თვე­ლო­ში. 1947 წელს, როცა მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომი ახა­ლი დამ­თავ­რე­ბუ­ლი იყო, მო­მა­ვა­ლი ნო­ბე­ლი­ან­ტი მწე­რა­ლი საბ­ჭო­თა კავ­შირს ეწ­ვია. მას თან ახ­ლდა რო­ბერტ კაპა, ფო­ტოგ­რა­ფი უნ­გრე­თი­დან - დო­კუ­მენ­ტუ­რი ფო­ტოგ­რა­ფი­ის კლა­სი­კო­სი, სამ­ხედ­რო ფო­ტოჟურ­ნა­ლის­ტი­კის ფუ­ძემ­დე­ბე­ლი და მსოფ­ლი­ო­ში პირ­ვე­ლი ფო­ტო­სა­ა­გენ­ტოს, «მაგ­ნუ­მის» ერთ-ერთი დამ­ფუძ­ნე­ბე­ლი. მოგ­ზა­უ­რებ­მა მო­ი­ნა­ხუ­ლეს მოს­კო­ვი, კი­ე­ვი, მა­შინ­დე­ლი სტა­ლინ­გრა­დი, უკ­რა­ი­ნის რამ­დე­ნი­მე სო­ფე­ლი, აგ­რეთ­ვე, თბი­ლი­სი, გორი და ბა­თუ­მი. მოგ­ზა­უ­რო­ბა, რო­მე­ლიც არ ყო­ფი­ლა გან­პი­რო­ბე­ბუ­ლი მხო­ლოდ უცხო ქვეყ­ნის დათ­ვა­ლი­ე­რე­ბის სურ­ვი­ლით, ორ თვეს გაგ­რძელ­და. მისი შე­დე­გი გახ­ლდათ 1948 წელს სტე­ინ­ბე­კის მიერ გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლი ნა­წარ­მო­ე­ბი.

რუ­სუ­ლი დღი­უ­რი - ასე უწო­და მან წიგნს, რო­მელ­შიც თა­ვი­სი შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბე­ბი ამე­რი­კელ მკი­თხველს გა­უ­ზი­ა­რა. წიგ­ნის შე­სა­ვალ ნა­წილ­ში სტე­ინ­ბე­კი წერ­და: «იყო რა­ღაც-რა­ღა­ცე­ბი რუ­სე­თის შე­სა­ხებ, რა­ზეც არა­ვინ წერ­და და რაც ჩვენ ყვე­ლა­ზე მე­ტად გვა­ინ­ტე­რე­სებ­და. რო­გორც ეც­ვათ იქ? სა­დი­ლად რას ჭამ­დნენ? წვე­უ­ლე­ბებს თუ მარ­თავ­დნენ და რით უმას­პინ­ძლდე­ბოდ­ნენ სტუმ­რებს? რო­გო­რი სექ­სი ჰქონ­დათ ან რო­გორ კვდე­ბოდ­ნენ? რაზე ლა­პა­რა­კობ­დნენ? თუ ცეკ­ვავ­დნენ, მღე­როდ­ნენ და თა­მა­შობ­დნენ? ბავ­შვე­ბი სკო­ლა­ში და­დი­ოდ­ნენ თუ არა? ვი­ფიქ­რეთ, კარ­გი იქ­ნე­ბო­და, ეს ამ­ბე­ბი გაგ­ვერ­კვია, ფო­ტო­ე­ბი გა­დაგ­ვე­ღო და ამა­ზე დაგ­ვე­წე­რა». ეს სი­ტყვე­ბი ნათ­ლად წარ­მო­ა­ჩენს ამ მოგ­ზა­უ­რო­ბის მი­ზანს და რა თქმა უნდა, მწერ­ლის ინ­ტე­რე­სის სა­გა­ნი სა­ქარ­თვე­ლოც იყო, რო­მელ­მაც გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა მო­ახ­დი­ნა მას­ზე.

 

რო­გორ მზად­დე­ბო­და 2008 წლის აგ­ვის­ტოს ომი

XX სა­უ­კუ­ნის უკა­ნას­კნე­ლი ათწლე­უ­ლი რუ­სეთ­სა და სა­ქარ­თვე­ლოს შო­რის სა­ქარ­თვე­ლოს კონ­ფლიქ­ტურ რე­გი­ო­ნებ­ში ვი­თა­რე­ბის გამ­წვა­ვე­ბით ხა­სი­ათ­დე­ბო­და. ეს ტენ­დენ­ცია უფრო მე­ტად საგ­რძნო­ბი გახ­და ვლა­დი­მირ პუ­ტი­ნის ხე­ლი­სუფ­ლე­ბა­ში მოს­ვლის შემ­დეგ, 1999 წლი­დან. 2008 წლის ომზე სა­უბ­რი­სას მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია გა­ვით­ვა­ლის­წი­ნოთ, რომ ამ ომის მი­ზე­ზე­ბი საბ­რძო­ლო მოქ­მე­დე­ბე­ბამ­დე რამ­დე­ნი­მე თვით ან თუნ­დაც წლით ადრე კი არ არის სა­ძი­ე­ბე­ლი, არა­მედ და­კავ­ში­რე­ბუ­ლია მოვ­ლე­ნე­ბის ერ­თობ­ლი­ო­ბას­თან, რო­მე­ლიც რუ­სეთ-სა­ქარ­თვე­ლოს ურ­თი­ერ­თო­ბებ­ში 1999 წლი­დან გან­ვი­თარ­და...

 

მსოფ­ლი­ო­ში უდი­დე­სი ჯა­ი­ნის­ტუ­რი ტა­ძა­რი

თეთ­რი მარ­მა­რი­ლოს­გან აგე­ბუ­ლი რა­ნაკპუ­რის ჯა­ი­ნის­ტუ­რი სა­ტაძ­რო კომ­პლექ­სი უდი­დე­სია ინ­დო­ეთ­ში, მისი მთა­ვა­რი ტა­ძა­რი ჩა­უ­მუკ­ჰა ადი­ნა­ტ­ჰა კი მსოფ­ლი­ო­ში უდი­დე­სი ჯა­ი­ნის­ტუ­რი ტა­ძა­რია. რა­ნაკპუ­რის სა­ტაძ­რო ან­სამ­ბლი არ­ქი­ტექ­ტუ­რუ­ლად იმ­დე­ნად დახ­ვე­წი­ლია, რომ მას ტაჯ-მა­ჰალ­საც ადა­რებ­დნენ. ტა­ძა­რი წარ­მო­ად­გენს უბრწყინ­ვა­ლეს 3-სარ­თუ­ლი­ან ნა­გე­ბო­ბას, რომ­ლის ჭერ­სა თუ შპი­ლე­ბი­ან გუმ­ბა­თებ­ზე გა­მო­სა­ხუ­ლია ის­ტო­რი­უ­ლი სი­უ­ჟე­ტე­ბი, ხოლო მისი 12 მეტ­რის სი­მაღ­ლის 1444 სვე­ტი გა­სა­ოც­რად არის მო­ჩუ­ქურ­თმე­ბუ­ლი. ყვე­ლა სვე­ტი ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რია და არც ერთი არ მე­ორ­დე­ბა.

ეს ყვე­ლა­ფე­რი შემ­კუ­ლია მრა­ვა­ლი სა­ხის ძვირ­ფა­სე­უ­ლო­ბით, ყო­ვე­ლი ნივ­თი თუ არ­ქი­ტექ­ტუ­რუ­ლი დე­ტა­ლი იმ­დე­ნად ნა­ტი­ფია, რომ მნახ­ვე­ლებ­ში აღ­ფრთო­ვა­ნე­ბას იწ­ვევს, წმინ­და ტა­ძა­რი ყვე­ლას­თვის ღიაა, ბე­რე­ბის ოთა­ხებ­ში ღა­მის გა­თე­ვაც ყვე­ლა გა­ჭირ­ვე­ბულს შე­უძ­ლია, თუმ­ცა სა­კურ­თხე­ველ­თან მი­ახ­ლო­ე­ბის უფ­ლე­ბა მხო­ლოდ მორ­წმუ­ნე­ებს აქვთ.ჯა­ი­ნიზ­მი დჰარ­მუ­ლი რე­ლი­გი­აა, ანუ ერთ-ერ­თია ინ­დო­ე­თის ნა­ხე­ვარ­კუნ­ძულ­ზე ჩა­მო­ყა­ლი­ბე­ბუ­ლი ოთხი რე­ლი­გი­ი­დან (ინ­დუ­იზ­მი, ჯა­ი­ნიზ­მი, ბუ­დიზ­მი და სი­ქიზ­მი). ის ამ­ჟა­მად 6 მლნ მიმ­დე­ვარს ით­ვლის, აქე­დან 3,5 მლნ ინ­დო­ეთ­ში ცხოვ­რობს, მიმ­დევ­რე­ბი არი­ან არა მარ­ტო აზი­ის ქვეყ­ნებ­ში, არა­მედ ევ­რო­პა­სა და აშშ-კა­ნა­და­ში.

 

გარ­და ამი­სა, ნო­მერ­ში წა­ი­კი­თხავთ:

ელი­სა­ბედ I-ის ბეჭ­დის სა­ი­დუმ­ლო

გერ­მა­ნი­ის უძ­ვე­ლე­სი ბიბ­ლი­ო­თე­კა რო­მა­უ­ლია

მსოფ­ლი­ო­ში ყვე­ლა­ზე ძვე­ლი ყვე­ლი ეგ­ვიპ­ტე­შია

უცხო­ე­ლი ქარ­თვე­ლო­ლო­გე­ბი - აკა­დე­მი­კო­სი ია­ნის სტრა­დინ­ში

ძვე­ლეგ­ვიპ­ტე­ლი ქუ­რუ­მი ძვირ­ფა­სი ნიღ­ბით

გერ­მა­ნულ-ქარ­თულ-ოს­მა­ლუ­რი დიპ­ლო­მა­ტი­უ­რი სამ­კუ­თხე­დი. ნა­წი­ლი I

ქარ­თვე­ლე­ბი სა­ზღვარ­გა­რეთ. თეთ­რი “გი­ორ­გა­ნე­ლის” უც­ნო­ბი წე­რი­ლე­ბი - გი­ორ­გი კე­რე­სე­ლი­ძის ეპის­ტო­ლე­ე­ბის მი­ხედ­ვით. ნა­წი­ლი I

მოგ­ზა­უ­რი ეთ­ნო­ლო­გის ჩა­ნა­წე­რე­ბი. ვრცე­ლი «ქვე­ყა­ნა» არ­ტა­ა­ნი. ნა­წი­ლი ჩი­ნე­თის ის­ტო­რი­ი­დან. «მზის­ქვე­შე­თის» ქალ­ბა­ტო­ნი იმ­პე­რა­ტო­რი

მი­ლი­ო­ნო­ბით წე­ლი­წა­დი ქარ­ვის ტყვე­ო­ბა­ში

უკ­რა­ი­ნის ის­ტო­რი­ი­დან. სტა­ლი­ნი და უკ­რა­ი­ნუ­ლი ავ­ტო­კე­ფა­ლი­უ­რი ეკ­ლე­სია (და­სას­რუ­ლი)

ჯა­რის­კა­ცის თავ­გა­და­სა­ვა­ლი. 500 დღე და ღამე მტრის ზურ­გში (გაგ­რძე­ლე­ბა)

ფურ­ცლე­ბი წარ­სუ­ლი­დან. ამო­ნა­რი­დე­ბი ძვე­ლი ჟურ­ნალ-გა­ზე­თე­ბი­დან