უფრო მეტი მკითხველი სამყაროს - თიკა ფაცაცია - ბიბლუსი
უფრო მეტი მკითხველი სამყაროს - თიკა ფაცაცია

ჟურნალ „ბომონდისა“ და წიგნების მაღაზიათა ქსელ „ბიბლუს“-ის ერთგვარი გამოწვევა, პროექტი, რომლის მთავარი მიზანია „უფრო მეტი მკითხველი სამყაროს“, გრძელდება. ცნობილი ადამიანები, ბესთსელერებს კითხულობენ, გვიზიარებენ საკუთარ დამოკიდებულებასა და შეგრძნებებს. ამის შემდეგ კი მომდევნო რესპოდენტს გამოწვევაში ჩართვას სთავაზობენ. ამ ნომრის საპატიო სტუმარია თიკა ფაცაცია, რომელიც გაგვიზიარებს შთაბეჭდილებას რომანზე „ევას სამი ქალიშვილი“, რომლის ავტორიც აღმოსავლეთისა და დასავლეთის გზაგასაყარზე მდგარი ელიფ შაფაქია.


წიგნში მოთხრობილია სამი სრულიად განსხვავებული მუსლიმი გოგოს ისტორია, რომლებიც ოქსფორდში სწავლობენ. პერი, შირინი და მონა - როგორც პირველმშობელი ევას სამი ქალიშვილი, ყველასთვის ნაცნობი ადამიანები არიან. ისინი ამტკიცებენ, რომ სამყარო ისევ ეჭვზე, ცოდვასა და ღვთისმოსაობაზე დგას, როგორც ევას დროს.

- არის მკითხველის დეფიციტი? ვფიქრობ, არა... იქიდან გამომდინარე, რომ ძალიან აქტუალური გახდა თანამედროვე ავტორი მთელ მსოფლიოში. ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ხელშემწყობი ფაქტორი ისიცაა, რომ აქტიურად ითარგმნება ლიტერატურა ქართულ ენაზე. ეს ყველაფერი მკითხველის დაინტერესებას იწვევს. 
- მახსენდება რიგები ბიბლუსთან, როდესაც ახალი წიგნი შემოდის მაღაზიაში... ეს შემთხვევა ძალიან სასიამოვნო სანახავია და იმედს მისახავს, რომ ადამიანს წიგნთან დაბრუნება სჭირდება, შესაბამისად, თამამად შემიძლია ვთქვა, რომ წიგნი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს დღევანდელ საზოგადოებაში.

- რამდენად მნიშვნელოვანია წიგნიერების დონის ამაღლება საზოგადოებისთვის?
- ჩემი ტელეგადაცემიდან გამომდინარე, როდესაც ნებისმიერ საკითხსა თუ პრობლემაზე ვმსჯელობთ, ყოველთვის იმ დასკვნამდე მივდივართ, რომ ნებისმიერ სფეროში მთავარი ხელისშემშლელი ფაქტორი სიღრმისეული ცოდნისა და ინფორმაციის დეფიციტია. აქედან გამომდინარე, ყველაფრის აღქმა, სიახლის შეცნობა და სიღრმისეული გაანალიზება გვჭირდება ადამიანებს, ამისთვის კი, რა თქმა უნდა, განათლება და მხატვრულ ლიტერატურასთან მეგობრობა უმნიშვნელოვანესია. 

- ძალიან აქტიური ადამიანი ხართ, დატვირთული გრაფიკის ფონზე დროის რა მონაკვეთში ანიჭებთ კითხვას უპირატესობას?
- გულწრფელად რომ გითხრა, ჩემი საყვარელი დრო კითხვისთვის ზაფხულია. ალბათ, ბავშვობიდან მივეჩვიე ზაფხულის საკითხავის ტრადიციას. კარგად მახსენდება ერთ-ერთი ფანტასტიკური შვებულება. ფეხმძიმედ ვიყავი, უფროსი შვილი 10 წლის მყავდა, შესაბამისად, ჩემგან დიდ ყურადღებას არ მოითხოვდა. დაუვიწყარი დღეები გავატარე, მთელი ზაფხულის განმავლობაში ვმეგობრობდით მე და წიგნი. ეს დიდი ფუფუნება იყო. მას შემდეგ, რაც ორი შვილი შემეძინა დროის დეფიციტი მაქვს კითხვისთვის, რადგან ვცდილობ, უქმეები მათ დავუთმო. 
ჩემი მეგობარი, რომელიც თვითონ არის ავტორი და ძალიან კარგად წერს, ხშირად მეუბნება ხოლმე, სად მაქვს იმის ფუფუნება, რომ თავისუფალ დროს ვიკითხო, ნებისმიერ ადგილას და სიტუაციაში ვახერხებ კითხვასო. როგორც მკითხველი, ჯერ მსგავს პროფესიონალიზმამდე ვერ ავედი, რადგან მიჭირს კონცენტრირება ქაოსში. კითხვისთვის მარტო ყოფნას ვამჯობინებ. არ მიყვარს, როდესაც მაწყვეტინებენ, ალბათ იმიტომ, რომ სრულყოფილად მომწონს „შთანთქვა“ საინტერესო საკითხავის.

- ვფიქრობ, ზუსტად ასეთი აღმოჩნდა თქვენთვის ელიფ შაფაქის რომანი...
- ნამდვილად! გენიალური წიგნია... როდესაც დავიწყე რომანის კითხვა, ისე დამაინტერესა, რომ თვალი ვერ მოვწყვიტე. სურვილი მქონდა, რაც შეიძლება სწრაფად ჩავსულიყავი ბოლო გვერდამდე. ეს არის წიგნი, რომელიც არ გაძლევს დახურვის საშუალებას.

- როგორი შთაბეჭდილებების ქვეშ ხართ?
- ელიფ შაფაქი, რელიგიისა და მეცნიერების მიჯნაზე ძალიან საინტერესოდ გადმოსცემს აღმოსავლური და დასავლური კულტურის ტრადიციებს. ავტორმა დამაფიქრა, რა უფრო მეტია და რა უფრო მეტი უნდა იყოს ადამიანის ცხოვრებაში. ბოლოს, მაინც ისე დარჩა ყველაფერი, რომ ნებისმიერ შეკითხვას ჩვენი შინაგანი მდგომარეობიდან გამომდინარე თავადვე უნდა ვუპასუხოთ. 

პირველ ნაწილში მკითხველი, ადამიანის სამ ტიპს ვხვდებით: პირველი _ მენსური, მთავარი გმირის მამა, რომელიც თანამედროვე სკეპტიკური სამყაროს სიმბოლოა, ზედმეტად თავისუფალი და ყველაფრის მიმღები... მეორე ტიპი არის სელმა, პერის დედის სახით, რომელიც ღრმად მორწმუნე ადამიანია და ადიდებს ტრადიციული ცხოვრების ძველ წესებს. მესამე თავად პერია, იგი ბავშობიდანვე ორ სამყაროს შორის არის გახლეჩილი და მუდმივად ჭეშმარიტების ძიებაშია. 
შეუმჩნეველი არ დაგვრჩება ის მანკიერი ტრადიციები, რომლის მსხვერპლიც ხშირად ვართ ხოლმე, მკვეთრი აქცენტებია გაკეთებული საზოგადოების აზრის ინსტიტუტზე სხვის ცხოვრებაში... თუმცა წიგნის ბოლოს, ირკვევა, რომ ყველა დეტალს აქვს თავისი მიზეზი, გმირების ნაბიჯებს, რომლებიც წინააღმდეგობას იწვევენ ჩვენში, შესაძლებელია გამართლება მოვუძებნოთ. 

- ტრადიციები ახსენეთ, ალბათ ქართველი მკითხველი აღმოაჩენს პარალელებს...
- მოგეხსენებათ, თურქეთი ჩვენი მეზობელი ქვეყანაა, აქედან გამომდინარე, რომანიდან ძალიან ბევრი რამ არის ნაცნობი. ვფიქრობ, სწორედ საერთო სოციალური თემებიდან გამომდინარე გახდნენ ასეთი პოპულარული თურქი მწერლები საქართველოში. აქვე გამოვყოფდი პოსტმოდერნისტული ლიტერატურის მწერალს, ორჰან ფამუქს, რომელიც პირველი იყო თურქი ავტორებიდან, ვისაც ვეზიარე. დღესდღეობით კი იგი ჩემი ერთ-ერთი ფავორიტია.

პერი ის თინეიჯერია, რომელიც დიდ წნეხს განიცდის მშობლების აზრთა სხვადასხვაობის გამო. ეს პრობლემა რეალობაშიც აქტუალურია, ოჯახის გავლენა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ბავშვის ჩამოყალიბებაში...

ყოველთვის არსებობს ორი არჩევანი, ოჯახი ნამდვილად მაგალითია...შენ პოულობ შენთვის სასურველ გზას. ვფიქრობ, ძალიან რთულია დედაშვილობაზე საუბარი შვილის გადაწყვეტილებაში ჩარევის კუთხით, თუმცა, აქაც ტაქტიკის სისწორეა მთავარი. საჭიროების შემთხვევაში, შვილს უნდა მისცე რჩევა და აჩვენო სწორი მხარე, თუმცა არ უნდა გადააჭარბო. ყველა ადამიანი ხომ ინდივიდუალურია. ძველ დროს, შეიძლება უხეში ჩარევა ზოგ შემთხვევაში ამართლებდა, პროფესიის არჩევა იქნებოდა ეს თუ ცხოვრების მეგზურის. თუმცა დღევანდელობამ ნამდვილად მოიტანა ის, რომ უფრო მეტი თავისუფლება სჭირდებათ ახალგაზრდებს განვითარებისთვის. დღევანდელი ბავშვების უმეტესობა ნამდვილად გრძნობენ, ვინ არიან და რა უნდათ, ეს ძალიან პატარა ასაკში ხდება. ჩემ შემთხვევაში, უკვე შევწყვიტე შეხედულებების მოხვევა თავზე, რადგან ვფიქრობ, არ არის უხეში ჩარევა სწორი. თუმცა, ამას ჩემს მშობლებზე ნამდვილად ვერ ვიტყვი. ძალიან მორჩილი ბავშვი ვიყავი და ოჯახის რჩევებსა და შეხედულებებს ყოველთვის ვითვალისწინებდი, ამით კი არაფერი წავაგე. ალბათ, შემთხვევასაც გააჩნია, როცა შეთანხმება ჰარმონიულია, შეიძლება სასიკეთოც იყოს.

- როგორ დაახასიათებდით დედაშვილობას პერისა და დენიზის შორის?
- დენიზის ხასიათში მეამბოხე, თინეიჯერული სული ბობოქრობს. ის მუდმივად ამტკიცებს, რომ ზრდასრული და განსხვავებული პიროვნებაა. პერისგან განსხვავებით, დენიზი უფრო სხვანაირად ხედავს სამყაროს, ამ შემთხვევაში დედა უფრო თანამედროვეა, ვიდრე შვილი, თუმცა დენიზი ნამდვილად არ იცნობს ნამდვილ პერის...

მთავარმა გმირმა დიდი გზა გაიარა, წავიდა ოქსფორდში სასწავლებლად, მიიღო განათლება... სულ სხვანაირი დაბრუნდა სამშობლოში და რადიკალიურად განსხვავებული ცხოვრების სტილი აირჩია, რომელიც არ იყო მასთან ახლოს.

- იწვევს თუ არა თქვენში სიბრალულის გრძნობას პერი, როგორც დედა? მას ხშირად უწევს თამაში...
_ რომანში პარალელურად ორი ნარატივი მიმდინარეობს: პირველი პერის ბავშვობიდან იწყება, მეორე კი იმ დღეზე გვიყვება, როდესაც პერი გაქურდეს, შემდეგ კი შვილთან ერთად მდიდრულ წვეულებას ესწრებოდა. როდესაც მას მაწანწალა ქურდმა ჩანთა მოჰპარა, განრისხებული გაეკიდა მას. გაუცნობიერებლად ჩაიგდო საფრთხეში თავი. როგორც მკითხველი, გეტყვით, რომ ეს საბაბს უფრო ჰგავდა, ვიდრე მიზეზს. არ ვიცი, რა იყო პერის, როგორც დედის სიმბოლო ამ კონკრეტულ მონაკვეთში, თუმცა, მთელი ცხოვრების განმავლობაში დაგროვილი პროტესტის ამოფრქვევას ნამდვილად ჰგავდა. 

რაც შეეხება თამაშს, ნამდვილად ნაცნობი სიტუაციაა. ყველა ყოფილა ისეთ წვეულებაზე, სადაც არ არის მისი ადგილი. მაგრამ არსებობს ვალდებულება და საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობა, ეს ზოგჯერ ნამდვილად აუცილებელია.

- პერი არის პერსონაჟი, რომლის შეგრძნებებიც ყველასთვის ნაცნობია... თქვენ რომელი გახსენდებათ?
- ჩემთვის უფრო მეტად ნაცნობი გარემოებები იყო, ვიდრე შეგრძნებები. პერისგან განსხვავებით, მე არ მქონია საკუთარ თავთან ბრძოლები, თუმცა არის თემები, რომლებზეც მიფიქრია, რა არის რეალური ან რა არა.... ჩემთვის ძალიან ახლო იყო საზღვარგარეთ სწავლის სირთულეები, რომელიც გადახდა პერის... მარტოობიის განცდა, საკუთარ თავთან ჩაკეტვა და ა.შ.

- თანამედროვე ლიტერატურა ნამდვილად გვაძლევს იმის უფლებასა და სურვილს, რაც შეიძლება მეტი ვიკითხოთ, შეუჩერებლად...
- ნამდვილად. კითხვა უდიდესი ბედნიერებაა და სასიამოვნოა, როდესაც წიგნის გამზიარებელი ხდები. თანამედროვე მწერლებთან ურთიერთობის განმავლობაში დიდი გავლენა მოახდინა „სხვა შუადღის“ ლიტერატურულმა სამკუთხედმა, სადაც დათო ტურაშვილი, ლაშა ბუღაძე და ნესტან კვინიკაძე ისე ხატოვნად აღწერდნენ წიგნებს და საუბრობდნენ მთავარ აქცენტებზე, რომ ერთი სული მქონდა, როდის წავიკითხავდი მათ. დღესდღეობით, ამ სამეულის დახმარებით წარმატებულად ვართმევ თავს საინტერესო ლიტერატურის კითხვას და მიხარია, რომ არ ვარ მარტო, ჩემ გვერდით უამრავ ადამიანს ვხედავ.

- „ბიბლუსის“ გამოწვევის მიხედვით შემდეგ რესპონდენტს რომელიმე წიგნის წაკითხვა უნდა ურჩიოთ...
- სხვათა შორის, ჩვენ ზაფხული გვაერთიანებს ხოლმე, ხშირად ვისვენებთ ერთად და ყოველთვის ვკითხულობთ. ვიწვევ თაკო ჩხეიძეს წიგნით - ემილი ბრონტე  ქარიშხლიანი უღელტეხილი.


დათა ალექსეევი

წყარო: ბომონდი